شمرده شوند . مصادره بر مطلوب برحسب شهرت نيز چنان است كه هردو حد به اعتبار شهرت ، متحد باشند . هرگاه در قياسى ، مصادره به مطلوب واقع شود ، نتيجه از نظر كيف و كم بايد مانند يكى از مقدمات باشد . از نوزده ضربى كه در اشكال چهارگانه منتج است ، فقط دوازده ضرب اين‌گونه است . در هفت ضرب باقى مصادره بر مطلوب واقع نمىشود . اين هفت ضرب عبارتند از : ضرب چهارم شكل اوّل ، ضرب سوم شكل دوم ، ضرب‌هاى اول و دوم و ششم شكل سوم ، و ضرب‌هاى اول و چهارم شكل چهارم . علت آن‌كه در اين ضروب مصادره بر مطلوب واقع نمىشود اين است كه نتيجه در آن‌ها ، از نظر كيف يا كمّ مخالف هردو مقدمه است . هرگاه مصادره به مطلوب ، در شكل اوّل و مطلوب هم موجبهء كلى باشد ، مقدمه‌اى كه دقيقا به عنوان نتيجه قرار مىگيرد ، ممكن است صغرى يا كبرى باشد ، اما اگر مطلوب سالبهء كلى باشد ، آن مقدمه فقط كبرى است و اگر موجبهء جزئى باشد ، حتما صغرى خواهد بود . در ديگر اشكال نيز بر همين قياس است . از همين‌جا نيز معلوم مىشود كه مقدمهء متحد الحدين در كدام يك از دو مقدمه است . اگر مطلوب سالبهء جزئى باشد ، فقط در دو ضرب از شكل دوم و سوم خواهد بود . فصل دهم : كيفيت تعارض علم و جهل يا علم و ظن در رأى يك شخص و اسباب آن محال است يك حكم براى يك شخص در يك زمان و بر يك وجه هم معلوم باشد و هم مجهول ، خواه به جهل بسيط كه عدم علم است يا جهل مركب كه ضد علم مىباشد و نيز محال است يك حكم براى يك شخص در يك وقت و بر يك وجه هم معلوم باشد هم مظنون . اما ممكن است هريك از اين‌دو مورد ( علم و جهل ، علم و ظن ) به دو وجه براى يك شخص باشد . بدين‌گونه كه بر وجه عام يا بالقوه معلوم باشد و بر وجه خاص يا بالفعل